EMDR

Wat is EMDR?

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie
voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische
ervaringen. Dit kan zijn een schokkende ervaring, zoals een verkeersongeval of
een geweldsmisdrijf. Maar ook voor andere ervaringen die veel invloed hebben
gehad op de ontwikkeling van iemands leven zoals pesterijen of krenkingen in de
jeugd, die in het hier-en-nu nog steeds invloed hebben kan de methode gebruikt
worden.

EMDR is een relatief nieuwe therapie. Een eerste versie van EMDR werd in 1989
beschreven door de ontwikkelaarster ervan, de Amerikaanse psychologe Francine
Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en
ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode.

Waarvoor is EMDR bedoeld?
Bepaalde gebeurtenissen kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen. Een
groot deel van de getroffenen 'verwerken' deze ervaringen op eigen kracht. Bij
anderen ontwikkelen zich psychische klachten. Vaak gaat het om zich opdringende
herinneringen aan de schokkende gebeurtenis, waaronder angstwekkende beelden
(herbelevingen; 'flashbacks') en nachtmerries. Andere klachten die vaak
voorkomen zijn schrik- en vermijdingsreacties. Als er aan bepaalde criteria
wordt voldaan spreekt men van een 'post traumatische stress-stoornis' (PTSS). 

Ofschoon PTSS nog steeds als het primaire indicatiegebied voor EMDR wordt
beschouwd hebben de ervaringen met de toepassing van deze behandelmethode de
afgelopen jaren laten zien dat het mogelijk is een grote verscheidenheid aan
psychische aandoeningen en klachten te behandelen, die gepaard gaan met
vermijdingsgedrag, somberheid en/of gevoelens van angst, schaamte, verdriet,
schuld of boosheid. Uitgangspunt is telkens dat deze klachten zijn ontstaan als
gevolg van een of meer beschadigende ervaringen. Daarmee worden
gebeurtenissen bedoeld die dusdanige sporen hebben nagelaten in het geheugen
van de persoon, dat hij of zij er nu nog steeds last van heeft. Voorbeelden
daarvan zijn emotionele verwaarlozing, akelige ervaringen op medisch gebied, gepest zijn, 
verlieservaringen, werkgerelateerde gebeurtenissen en andere schokkende,
schaamtevolle of anderszins ingrijpende ervaringen. De belangrijkste insteek
van de EMDR therapeut is de cliënt te helpen de herinneringen aan deze
gebeurtenissen te verwerken, met de bedoeling daarmee de klachten te
verminderen of te laten verdwijnen.
Werkt EMDR?
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR. Uit
de resultaten blijkt dat cliënten goed op EMDR reageren. EMDR is een
kortdurende therapievorm. Als het gaat om een trauma na een eenmalige
ingrijpende gebeurtenis dan zijn mensen vaak al na enkele zittingen in staat om
de normale dagelijkse bezigheden weer op te pakken. 

Hoe weet je of EMDR kan worden toegepast? In het begin van de therapie zal uw
EMDR-therapeut uitgebreid aandacht besteden aan de oorzaak en achtergronden van
de klachten. Daarnaast wordt er een taxatie gemaakt van een aantal individuele
kenmerken waaronder de persoonlijke draagkracht en de last die men van de
klachten ondervindt. Hieruit zal blijken of een gerichte traumabehandeling op
dat moment noodzakelijk of nodig is, en of daarvoor EMDR kan worden gebruikt. 

Hoe gaat EMDR in z'n werk?
De therapeut zal vragen aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de
bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer
informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het
verwerkingsproces opgestart. De therapeut zal vragen de gebeurtenis opnieuw
voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende
stimulus. Doorgaans zal dat de hand van de therapeut zijn. De therapeut zal
vragen de aandacht hierop te richten en daarna de hand op ongeveer 30 centimeter
afstand, voor het gezicht langs, heen en weer bewegen. Een ander methode
gebeurt door middel van een koptelefoon waarbij geluiden afwisselend rechts en
links worden aangeboden. Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut
zal de cliënt dan vragen wat er in gedachten naar boven komt. De EMDR procedure
brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook
gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na
elke set oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende
verandering, waarna er een nieuwe set volgt.
Wat zijn de te verwachten effecten?
De aangeboden sets oogbewegingen of geluiden zullen er langzamerhand toe leiden
dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Het wordt dus
steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken. In
veel gevallen veranderen ook de herinneringsbeelden zelf en worden ze
bijvoorbeeld waziger of kleiner. Maar het kan ook zijn dat minder onprettige
aspecten van dezelfde situatie naar voren komen. Een andere mogelijkheid is dat
er spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan die een andere, minder
bedreigende, betekenis aan de gebeurtenis geven. Deze effecten dragen ertoe bij
dat de schokkende ervaring steeds meer een plek krijgt in de levensgeschiedenis
van de persoon. 

Zijn er ook nadelen?
Na afloop van een EMDR therapie kunnen de effecten nog even doorwerken. Dat is
natuurlijk goed. Toch kan dit in sommige gevallen de cliënt het idee geven even
de regie kwijt te zijn. Bijvoorbeeld als er nieuwe beelden of gevoelens naar
boven komen. Vaak is het dan een geruststelling om te weten dat dit in de regel
niet langer dan drie dagen aanhoudt. Daarna is er als het ware een nieuw
evenwicht ontstaan. Het is aan te bevelen een dagboekje bij te houden en op te
schrijven wat er naar boven komt. Deze dingen kunnen dan in de volgende zitting
aan de orde komen.
Wat is het werkingsmechanisme van EMDR?
Hoe EMDR precies werkt is nog onduidelijk. Een mogelijke verklaring voor de effecten
van EMDR is dat de procedure leidt tot versnelde informatieverwerking. Denkbaar
is dat combinatie van het sterk denken aan de traumatische gebeurtenis en de
aandacht voor de afleidende stimulus er voor zorgt dat het natuurlijk
verwerkingssysteem wordt gestimuleerd. Een wisselwerking tussen de twee
hersenhelften die door deze methode gestimuleerd wordt waardoor verstand en
gevoel geïntegreerd worden is een andere veronderstelling waarom deze methode
werkt. Toekomstig onderzoek zal uit moeten maken hoe de waargenomen effecten
het best kunnen worden verklaard.

Bovenstaande
is een beknopte samenvatting. Op de website www.emdr.nl vindt u over de bovenstaande
onderwerpen uitgebreidere informatie.